Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
En altijd is het de vrouw. Het bewogen leven van Leopold Flam Kristien Hemmerechts 25/02/2026
Ik en Rome. Alle brieven Cicero 02/02/2026
Met nieuwe ogen. Vermeer door de lens van Mondriaan Andrea Maddalena 02/02/2026
Een van ons (vert. Lidwien Biekman en Tjadine Stheeman) Elizabeth Day 29/01/2026
Religie en het ontstaan van de moderne tijd (vert. Maria ter Steeg) Louis Dupré 29/01/2026
Diefstal. Roman (vert. Lucie Schaap) Abdulrazak Gurnah 29/01/2026
Moet dwalen Charlotte Mutsaers 27/01/2026
Dood in Berlijn (vert. Annemarie Vlaming) Christoph Peters 27/01/2026
Onveranderlijk zichzelf. Het leven van Arthur van Schendel (1874-1946) Rob Groenewegen 27/01/2026
Arm Vlaanderen. Een wereldgeschiedenis. Honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw Maarten van Ginderachter 27/01/2026
Ambitie en ondergang. De geldhonger van de Bourgondische vorsten Marc Boone 13/01/2026
Klank! Een muzikale geschiedenis van de westerse wereld Theo van den Bogaard 13/01/2026
Fantastische nacht en andere verhalen (vert. Ria van Hengel) Stefan Zweig 13/01/2026
Nieuwe Haagse School 1945-1975. Bovenal vrij Saskia Gras 13/01/2026
BDW. De Vlaams-nationalist die Belgisch premier werd. De biografie Tom de Smet 13/01/2026
European realities. Schilderkunst/Painting 1919-1939 Julia Dijkstra, Maite van Dijk, Anja Richter en Florence Thurmes 13/01/2026
1913. De grote kunstexplosie Roby Boes, Anne van Lienden en Jan Rudolph de Lorm 13/01/2026
De lotdagen Paul Demets 07/01/2026
Passage Parijs. In het spoor van de schrijvers Dirk Leyman 07/01/2026
Wat we kunnen weten Ian McEwan 07/01/2026
12345678910...Laatste

En altijd is het de vrouw. Het bewogen leven van Leopold Flam

Kristien Hemmerechts
En altijd is het de vrouw. Het bewogen leven van Leopold Flam
De Geus, 2025, 364 blz., EUR 26,99
ISBN: 9789044551570

In nauwe samenwerking met Guido Van Wambeke stelde Kristien Hemmerechts in 2023 ‘Ik zal alles verdragen, ook mezelf’ samen, bevattende de dagboeken van Leopold Flam (1912-1995) tot 1957, toen de filosoof een meer openbaar bestaan begon te leiden als docent aan de VUB en zijn dagboeken ging gebruiken voor zijn vele publicaties. Enkele maanden na het verschijnen van het boek kregen Hemmerechts en Van Wambeke te horen dat een nieuwe lading dagboeken was ontdekt, met daarbij ook enkele dagboek van Flams vrouw Julia. Voor beide auteurs voldoende redenen om Flam 2.0 samen te stellen. Belangrijk is het hier op te merken wat Hemmerechts noteert in haar ‘vooraf’: ‘In Flam 2.0 treden we zelf meer op de voorgrond, als gids, als verteller.’ Dat heeft onder meer te maken met de impact die Flams geschriften en ideeën hadden op  haar, ‘Flam hield ons een spiegel voor. Hij deed ons beseffen dat ook wij – net als de meeste mensen – vaak tegenstrijdig zijn, dat ons zelfbeeld niet altijd klopt, dat we meer begrip opbrengen voor onszelf dan voor een ander.’ (p. 338) Een algemene interpretatie van Flams gedachtegoed vat zij zo samen: ‘Bij Flam is uiteindelijk alles persoonlijk, hij schrijft altijd over zichzelf, over zijn aanvoelen en zijn ervaren. Hij had niet altijd de moed er openlijk voor uit te komen, hij goot het in een filosofie, hij veralgemeende  zijn persoonlijke situatie.’ (p. 336) Hemmerechts biedt een overzicht van het leven van Leopold Flam, dan diens eerste jaren in Lublin tot en met zijn dood in 1995.  Bijzonder boeiend wordt het als zij deelfragmenten uit dagboeken vergelijkt met de versie die Flam soms tientallen jaren noteerde in een vorm van terugblik, waarbij het gebruik over zichzelf te schrijven in de derde persoon laat aanvoelen hoe hij zelf meer dan eens afstand wilde nemen van het eigen ik. Flams liefdesleven komt nadrukkelijk aan bod, met daarin één constante: de relatie met zijn vrouw Julia was er een van vallen en opstaan: ‘Op afstand kon zij voor hem de ideale, aanbeden geliefde zijn. De concrete vrouw kon onmogelijk aan dat ideaal beantwoorden. Zij ergerde hem en wekte zijn woede op.’ (p. 231) En, aansluitend hierbij, de zin die hij op 16 augustus 1935 noteert die hier als titel voor het boek fungeert en duidt op Flams niet altijd eenduidige manier van omgaan met alles wat met seksualiteit te maken heeft. Kristien Hemmerechts vat de persoonlijkheid van Leopold Flam als volgt samen: ‘In hem leefden drie mensen: de opstandige communist, de reflecterende hegeliaan, de schuldbewuste Jood. Of anders gezegd: de pragmaticus, de theoreticus en de boeteling.’ (p. 160)  Mede door de doordachte aanpak – fragmenten uit de dagboeken worden telkens geduid en waar aangewezen ook geïnterpreteerd – biedt ‘Een altijd is het de vrouw’ een boeiend portret van de mens en de filosoof die Leopold Flam was.

[Jooris van Hulle - 25/02/2026]