Lazar (vert. Kris Lauwerys & Isabelle Schoepen)

De Zwitser Nelio Biedermann (°2003) was eenentwintig toen hij aan ‘Lazar’ werkte. De familieroman werd volgens een enthousiaste Vlaamse recensent “met feestschalmeien onthaald”. In Duitsland en Zwitserland zijn inmiddels 200 000 exemplaren verkocht. Zeven uitgeverijen vochten om de rechten en buitenlandse uitgevers stonden te springen om dit debuut in hun fonds op te nemen. Nelio Biedermann stamt uit een adellijke Hongaarse familie die, op de vlucht voor de communistische machtsovername, in de jaren vijftig naar Zwitserland verhuisde. De familie von Lazar woont afwisselend in een door bossen omgeven kasteel en beschikt over een woning in Boedapest. Zelfmoorden, dronkenschap, ontrouw met keukenmeid en stalknecht, en krankzinnigheid teisteren deze familie die het einde van de Habsburgse monarchie voelt naderen en zich maar moeilijk met de historische en maatschappelijk werkelijkheid kan verzoenen of zelfs in staat is om deze onder ogen te zien. De ontmanteling na de Eerste Wereldoorlog is een feit, gevolgd door de dreigende Anschluss, de collaboratie, antisemitische moordpartijen door fascistische Pijlkruisers en tenslotte een communistische dictatuur. Bij een volksopstand in 1956 wordt Hongarije andermaal door bloedvergieten en terreur geteisterd. De laatste telgen van de von Lazars ontsnappen op het nippertje naar het Westen. Stof voor heel wat historisch “straatrumoer”, maar dat blijft in deze roman doorgaans vrij abstract. Het geheel wordt verpakt in vlotte maar sjabloonachtige, voortrollende zinnen opgesierd met soms overdadige beeldspraak. Een ascetische monnik dwepend met zijn “zielsverwant” Marcel – het blijkt Proust te zijn – wordt een inwonende verzetsheld die de wereldvreemde passiviteit of opportunistische lafheid van Lajos in de verf moet zetten. Literaire verwijzingen blijven steken in oppervlakkige versiering. Bij de fatale ondergang van een adellijk geslacht denk je aan het meesterlijke ‘De tijgerkat’ van Giuseppe Tomasi Di Lampedusa, waarin de luciditeit en het aanpassingsvermogen van Siciliaanse adel op subtiele en indrukwekkende wijze werd verwoord. In ‘Lazar’ is de sfeerschepping te mistig, overtuigen de lotgevallen niet, komen de personages nauwelijks tot leven en wordt het fatalistische doemdenken enigszins slaapverwekkend. Dat Nelio Biedermann beschikt over vroegrijp verteltalent neem ik graag aan, maar oefening en verdieping vragen tijd en geduld. Die blijven in dit jeugdwerk achterwege.