De wortels van onze westerse geneeskunde liggen in de Oudheid. In ‘Geneeskunde in de Oudheid. Inleiding en bronnen’ biedt de Duitse medisch historicus Florian Steger een verzameling goed geduide en gecontextualiseerde bronteksten aan. Het boek is een bewerkte vertaling van het oorspronkelijk in het Duits verschenen ‘Antike Medizin: Einführung und Quellensammlung’ (Stuttgart, 2021) en is ontstaan vanuit een universitaire cursus. De auteur is directeur van het Institut für Geschichte, Theorie und Ethik der Medizin van de Universiteit van Ulm. Eerder verscheen van hem ook al zijn uit het Duits vertaalde monografie ‘Asclepius. Geneeskunde en cultus’ (AUP, Amsterdam, 2024).
Steger stelt dat het bij het beantwoorden van actuele medisch-ethische vragen kan helpen om te kijken naar de ontwikkeling van het denken hierover, dus naar de historische evolutie van normen en waarden. Een studie van de bronnen zou dan kunnen bijdragen aan de samenhang in vraagstukken rond geschiedenis, theorie en ethiek van de geneeskunde.
De auteur volgt in zijn bronnenuitgave de ontwikkeling van de geneeskunde in de vroegste beschavingen van het oude Mesopotamië en het oude Egypte en eindigt met het Byzantijnse rijk. Hij combineert chronologische hoofdstukken over onder meer de geneeskunde in de Bijbel, de hellenistische geneeskunde, die in de vroege keizertijd of in het Byzantijnse rijk met thematische hoofdstukken over bijvoorbeeld geneeskunde en filosofie, het Corpus Hippocraticum, ethiek in de geneeskunde, de cultus van Asklepios, het perspectief van de patiënt en de opleiding en maatschappelijke positie van artsen.
Hij behandelt in elk van de vijftien hoofdstukken het thema gestructureerd in een inleidende tekst met duidelijk omschreven onderdelen, waarin telkens verwezen wordt naar de eraan ten grondslag liggende bronteksten. Het laatste onderdeel van elk hoofdstuk bevat die geselecteerde bronteksten, die zijn opgenomen in de oorspronkelijke taal (spijkertekst, hiërogliefen, Grieks, Latijn, Arabisch) met een leesbare Nederlandse vertaling. Dat maakt het boek zelfs aantrekkelijk voor docenten, leerlingen en studenten klassieke talen, die buiten de gebaande paden van de klassieke auteurs antieke teksten zouden willen vertalen.
Steger combineert in zijn bronnenselectie geneeskundige ideeën en theorieën van verschillende artsen met historische getuigenissen uit het leven van elke dag en ervaringen uit de dagelijkse medische praktijk. Hij laat het perspectief van de patiënten zien aan de hand van inscripties, ooggetuigenverslagen en materiële overblijfselen, die ook in de zwart-witafbeeldingen zijn opgenomen. Belangrijk is dat hij wijst op de veelvuldige culturele interacties tussen de oude beschavingen en de klassieke Griekse cultuur, die zeer schatplichtig was aan het oude Mesopotamië en het oude Egypte.
Aparte kaderteksten gaan in op uitgelichte thema’s, zoals bijvoorbeeld besnijdenis, lepra, abortus, … Voetnoten en zwart-witafbeeldingen in de tekst en achteraan een lijvige bibliografie van meer dan vijftig bladzijden vervolledigen deze fraai uitgegeven inleiding en bronnenuitgave. Jammer is dat het boek geen register of index heeft, maar dat wordt gecompenseerd doordat het werk ook gratis elektronisch doorzoekbaar en zelfs te downloaden is op de website van de uitgeverij AUP.