Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Het verweer van Etty Hillesum tegen het nazisme. Sporen van agency in haar dagboeken en brieven uit Amsterdam en Westerbork, 1941-1943 Lotte Bergen 18/11/2026
Ossip Zadkine. De Belgische connectie Véronique Van Passel e.a. 18/11/2026
Jean Brusselmans. Schilder van nature Ann Geeraerts, Kurt De Boodt, Eric Min e.a. 18/11/2026
Als er niets ontbreekt waar God ontbreekt. Christendom en religieuze onverschilligheid Jan Loffeld 18/11/2026
De Slag bij Ekeren. 30 juni 1703. Een vergeten strijd van de Spaanse Successieoorlog Danny Snelders 18/11/2026
1578. Had Brussel de Nederlanden kunnen redden? Een vergeten sleutelmoment in de geschiedenis van de Lage Landen Roel Jacobs en Jean-Jacques De Gheyndt 18/11/2026
Het laatste Vikingrijk. Hoe de Vikingen Noord-Europa veroverden en weer verloren (vert. Geri de Boer) Christina Ekero Eriksson en Bo Eriksson 18/11/2026
Marta Oulie (vert. en naw. Janke Klok) Sigrid Undset 18/11/2026
De dag na de bevrijding. Een drieluik over Europa Paul Scheffer 18/11/2026
Ai Weiwei Edouard Derom, Lee Ambrozy, Thomas Crow, Daniel De Decker, Rik Hemmerijcks, Alessio Palmeri, John Tancock, Lieven Van Den Abeele 18/11/2026
Kolchoze (vert. Floor Borsboom) Emmanuel Carrère 18/11/2026
Gevonden voorwerpen. Over estrades, oorlepels en putgalgen Lisette Luijkx (red.) 18/11/2026
Lijf der zotheid. Lichaam en geest in de late middeleeuwen Wendy Wauters 09/11/2026
Occulte complotten en samenzweringen Ruud Vermeer 09/11/2026
Tussen culturen. De Arabische kijk op vroegmiddeleeuws Europa Luit van der Tuuk 09/11/2026
Het oude Griekenland in vijftig monumenten (vert. Gertjan Wallinga) David Stuttard 09/11/2026
Angkor. Het mysterie van Cambodja Irini Biezeveld en Sophie Biard (red.) 09/11/2026
Auguste Viktoria, de laatste keizerin van Duitsland. Haar leven en werk in Duitsland, haar ballingschap in Nederland Alexandra von Ilsemann 09/11/2026
Het huis dat tussen vriend en vijand staat. De militaire opeisingen, 1938-1946 Marc Verschooris 09/11/2026
U2 Compleet. Het verhaal van de 291 songs Donien Clauteaux 09/11/2026
12345678910...Laatste

Het verweer van Etty Hillesum tegen het nazisme. Sporen van agency in haar dagboeken en brieven uit Amsterdam en Westerbork, 1941-1943

Lotte Bergen
Het verweer van Etty Hillesum tegen het nazisme. Sporen van agency in haar dagboeken en brieven uit Amsterdam en Westerbork, 1941-1943
Walburg Pers, 2025, 304 blz., EUR 24,99
ISBN: 9789464566185

Op 7 september 1943 vertrok een goederentrein met bijna duizend joden vanuit doorgangskamp Westerbork naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau. Een van de passagiers was Etty (Esther) Hillesum (1914-1943). Zij en haar familie, evenals miljoenen lotgenoten, overleefden de naziverschrikkingen niet. Wat de gruwel wel overleefde, waren Etty’s dagboeknotities en brieven. Het duurde lang voor een uitgever gevonden werd, die bereid was die te publiceren. Een eerste selectie zag het licht in 1981 onder de titel “Het verstoorde leven. Dagboek van Etty Hillesum, 1941-1943. Vanaf dat moment is het rondom de joodse kroniekschrijfster nooit meer stil geworden. Nieuwe publicaties blijven verschijnen. Een van de recente degelijke studies in dat rijtje is van de hand van Lotte Bergen, directeur van het Etty Hillesum Huis in Middelburg en docent geschiedenis en burgerschap in Den Haag. In 2022 promoveerde zij aan de Universiteit van Utrecht met de studie “Agency als antwoord van Etty Hillesum op het nazisme. Een onderzoek naar eigenaarschap in haar dagboeken en brieven. Amsterdam-Westerbork 1941-1943”. Dat proefschrift herwerkte ze tot een boek voor een breder publiek: “Het verweer van Etty Hillesum tegen het nazisme”. Bergen schetst eerst de levensloop van de joodse schrijfster en belicht de receptiegeschiedenis van haar dagboeken en brieven. Ze geeft rond diverse topics de stand van zaken van het wetenschappelijk onderzoek en ze laat haar licht schijnen over al langer bestaande discussies, onder meer over de non-conformistische levensstijl en het liefdesleven van Etty. Evengoed verneem je als lezer allerlei over Etty’s eigenzinnige godsbeeld of over de noodzaak van lichamelijke en geestelijke hygiëne. Onder invloed van de Duitse psychochiroloog Julius Spier begon Etty met het schrijven van dagboeken. Aanvankelijk was het opzet daarvan therapeutisch, maar gaandeweg hielp het haar vooral om haar eigen houding tegenover de naziterreur te bepalen. Ze onderging niet zomaar het joodse noodlot, maar gaf haar leven  actief vorm. Ze weigerde te haten en droeg zorg voor esthetische ervaringen omdat schoonheid en humor hielpen om het geloof in het goede te bewaren. Ze koos er bewust voor om niet onder te duiken, maar te gaan werken voor de Joodse Raad en nadien als vrijwilliger in Westerbork. Ze wilde iets betekenen voor haar lotgenoten en tegelijk wou ze een getuige van haar tijd worden door als kroniekschrijver alles vast te leggen voor de volgende generaties. Die doelbewuste keuzes en activiteiten zijn uitingen van haar ‘agency’ of van het eigenaarschap over haar eigen leven. Haar daden en geschriften blijven ons terecht tot op vandaag inspireren en fascineren als een krachtig verweer tegen het nazisme. Wat bracht een jonge vrouw ertoe niet onder te duiken, maar vrijwillig naar een doorgangskamp te gaan? Waar haalde ze haar inspiratie om de keuzes te maken die ze maakte? Wie beïnvloedde haar en om wie was ze bekommerd? De leerrijke analyses van Bergen nemen de lezer op sleeptouw op zoek naar antwoorden over de vele vragen en mysteries die rond de fascinerende persoonlijkheid van Etty Hillesum hangen. Gaandeweg put je echter vooral levenswijsheid en inspiratie om zelf staande te blijven in deze duistere wereld, waaruit meteen mag blijken hoe actueel het oeuvre van de joodse kroniekschrijfster nog altijd is.

[Emmanuel Van Lierde - 18/11/2026]