Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
De ballen van de koopman. Mannelijkheid en Nederlandse identiteit in de tijd van de Republiek Dorothee Sturkenboom 02/08/2019
Stilstaand leeft alles hier H.H. ter Balkt 02/08/2019
Gemmeker. Commandant van kamp Westerbork Ad van Liempt 02/08/2019
In vestigiis magistri Jan Papy (red.) 02/08/2019
De Eerste Wereldoorlog, 1914-1918 John Keegan 02/08/2019
De meeste gedichten Tom Lanoye 02/08/2019
De lier van Trossingen. Heroïek in de vroege middeleeuwen Luit van der Tuuk 02/08/2019
Franchoys Ryckhals. Een Zeeuwse meester uit de Gouden Eeuw Fred G. Meijer 02/08/2019
De onzichtbare keizer. Napoleon op Elba Marc Braude 02/08/2019
De grote inkijk Jana Arns & Roel Richelieu Van Londersele (samenst.) 02/08/2019
Karel de Grote Raoul Bauer 02/08/2019
Zingen moet ons hart. Hymnen. Vertaald en toegelicht door Patrick Lateur Ambrosius 02/08/2019
Winterlaken Mischa Andriessen 02/08/2019
De beloning Fikry El Azzouzi 02/08/2019
Intermezzo Lucienne Stassaert 02/08/2019
De Vonk Claude van de Berge 02/08/2019
De invasie. De onvergetelijke geschiedenis van de helden van D-Day Alex Kershaw 02/08/2019
Panorama’s en portretten Hendrik Carette 02/08/2019
Souvenirs III Lucienne Stassaert 02/08/2019
Ik ook van mij Roos Dickmann 02/08/2019
12345678910...Laatste

De ballen van de koopman. Mannelijkheid en Nederlandse identiteit in de tijd van de Republiek

Dorothee Sturkenboom
De ballen van de koopman. Mannelijkheid en Nederlandse identiteit in de tijd van de Republiek
Sterck & De Vreese, 2019, 491 blz., EUR 35,00

Dat Nederland in een globaliserende wereld worstelt met zijn identiteit, is genoeg bekend voor wie de soms hevige discussies bij onze Noorderburen volgt, getuige de ophef over uitspraken van Koningin Máxima over wat nu typisch Nederlands is of van premier Balkenende over de VOC-mentaliteit of getuige de zwarte-pietendiscussie.
De Nederlandse historica Dorothee Sturkenboom onderzoekt in De ballen van de koopman het ontstaan van één van de belangrijkste iconen van de Nederlandse identiteit, namelijk dat van de koopman. Als buitenlanders aan Nederlanders dachten en ook vandaag nog denken, luidt de favoriete beeldvorming: het zijn commerçanten. Dat is ook het zelfbeeld, waarmee Nederlanders zich sinds de Gouden Eeuw van de Republiek vereenzelvigden.
Maar Sturkenboom doet meer dan de oorsprong van dat iconische beeld achterhalen. Ze betrekt in haar studie het genderperspectief en onderzoekt de relatie tussen Mannelijkheid en Nederlandse identiteit in de tijd van de Republiek, zoals de ondertitel luidt en wat nog nauwelijks voorwerp van onderzoek is geweest. Wat zij nu aantoont, is dat dit identiteitsvormend icoon van de manhaftige koopman geen eenduidig of monolithisch beeld was, maar een combinatie van hardere en zachtere stijlen van mannelijkheid. Verschillende modellen van mannelijkheid bleken met elkaar in concurrentie te gaan.
De krijgshaftigheid van de koopman bleek immers voornamelijk toegeschreven te worden aan zeelieden en koloniale kooplieden, maar liet in de ogen van buitenstaanders veel te wensen over bij kooplieden in patria en contrasteerde scherp met hun meegaandheid. Die confrontatievermijdende stijl van mannelijkheid in patria werd dan geassocieerd met de meegaande houding tegenover hun eega’s, handelsvrouwen, die in de Nederlanden sinds de late middeleeuwen, meer geëmancipeerd waren dan elders in Europa. Dat zette in de ogen van de buitenstaanders de traditionele patriarchale machtsverhoudingen op de helling. Die verschillende invullingen van mannelijkheid constitueerden dus mee het iconische beeld van de Mercator honestus.
Sturkenboom laat immers mooi zien hoe – ondanks de klassieke en christelijke tradities om negatief over de activiteit van het handeldrijven te oordelen – in de 17de en 18de eeuw toch een positieve identificatie en brede waardering voor de koopman als icoon van Nederlanderschap tot stand kon komen. Het betrof dan het nationaal zelfbeeld van de Mercator honestus, de eerzame, betrouwbare en rechtschapen koopman die winsten niet ten koste van anderen, maar dankzij een intelligente risicoanalyse verwierf. Dat zijn winstzucht dan niet al te zacht omsprong met de onderhorigen in de kolonies bleef dan nogal eens onvermeld.
Dorothee Sturkenboom schreef een op uitgebreid bronnenmateriaal gebaseerde erudiete studie. Haar boek levert in tijden van het voortdurende appel aan ‘de’ Nederlandse identiteit, van een groeiend bewustzijn over het koloniale verleden en van oplevend politiek machismo een verrassende en vernieuwende bijdrage aan de lopende discussies in de Nederlandse en bij uitbreiding Europese samenleving.

[Walter Smits - 02/08/2019]