Oog voor natuur. De ecologie van landschapsschilderkunst (1500-1700)

De Zwolse uitgeverij WBOOKS publiceerde recent, in samenwerking met het Stedelijk Museum van Alkmaar, een boek over de landschapsschilderkunst in de Nederlanden tijdens de zestiende en zeventiende eeuw. Grote kunstenaarsnamen komen naast enkele minder bekenden voortdurend aan bod: Herri met de Bles, Pieter Bruegel, Jan van Goyen, Maarten van Heemskerck, Rembrandt van Rijn, Peter Paul Rubens, Jacob Ruysdael, Salomon van Ruysdael, Roelandt Savery, Jan van Scorel, … In dit Noord-Hollandse museum loopt trouwens tot en met 28 februari 2027 de tentoonstelling ‘Van water naar land’ met nadruk op de renaissancekunstenaar Jan Scorel (1495-1562). In deze tentoonstelling wordt dieper ingegaan op de invloed die de mens op het landschap heeft, vroeger, vandaag en in de toekomst. Dit is ook deels de inhoud van het zo pas verschenen boek dat inhoudelijk werd samengesteld door universitair docent Marieke van den Doel en professor Joost Keizer, die verbonden is aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Inhoudelijk gaat het niet over een kunsthistorische beschrijving en beschouwing over de landschapsschilderkunst in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, maar de focus ligt op het ecologische aspect en de invloed van de mens op de natuur in die periode. Beide auteurs laten ons met een andere blik kijken op de relatie tussen mens en natuur in deze cruciale eeuwen waarin de landschapsschilderkunst zich ontwikkelde en zich los maakte van de (beperkte) zichten van de Vlaamse Primitieven. Kunsthistorica Marrigje Rikken, die in Alkmaar museumdirecteur is, stelt het duidelijk in haar woord vooraf: “Kunst en natuur staan niet los van elkaar”. De boeiende teksten bezorgen een ander en meer ingrijpend beeld over deze landschapsschilderkunst in die periode, verdeeld in drie delen: resoneren met het landschap (Marieke van den Doel), veranderen in bomen (Marieke van den Doel) en polderen (Joost Keizer).
Naast relevante diepgaande en vernieuwende artikels biedt dit boek een waaier aan kleurenafbeeldingen. Zoals we van WBooks gewoon zijn, werden ze perfect afgedrukt en keurig op de juiste plaats in de boekarchitectuur zijn opgenomen. Ook de lay-out is voortreffelijk. In deze wetenschappelijk onderbouwde uitgave werden de noten naast de tekst in een andere kleur afgedrukt. Achteraan bevindt zich een bibliografie én niet te vergeten een reeks illustraties die inhoudelijk de teksten ondersteunen en niet noodzakelijk tot deze landschapsschilderkunst uit de zestiende en zeventiende eeuw behoren. Kortom een keurige uitgave, die dieper graaft dan vorige artikels en boeken over deze boeiende tak van de schilderkunst.