Apostelkind

Tot het jaar 1998 – ze was toen 25 jaar – bleef Renske Doorenspleet lid van het ‘Apostolisch Genootschap’, een gesloten religieuze organisatie zoals er wel meerdere zijn in Nederland. Een sekte? Een cult? Doorenspleet komt er niet echt uit, zoals blijkt aan het slot van haar boek. Wel slaagt ze erin ‘de herinneringen (te) ontwarren, de feiten (te) verzamelen, de speciale taal (te) ontcijferen’ die een hoogst persoonlijk antwoord moeten inkleuren op de vraag wat het Apostolisch Genootschap is. Overigens is het zo dat het Genootschap nog altijd bestaat en er hoe dan ook in slaagt onder de radar te blijven van officiële beleidsmatige onderzoeken die de NRB’(s (de Nieuwe Religieuze Bewegingen) in kaart moeten brengen. Aan de hand van de herinneringen die ze opschreef onder de vorm van korte verhalen (hier in het boek gecursiveerd opgenomen) en gedegen onderzoek van onder meer haar persoonlijk archiefmateriaal (het niet-cursieve gedeelte) probeert zij grip te krijgen op de hele constellatie van het Genootschap. Wat direct in het oog springt hierbij is dit: de leden van het Genootschap functioneren binnen hun onderscheiden beroepsvelden op een onopvallende manier in wat genoemd wordt ‘de eerste wereld’ (of: de ‘buitenwereld’), maar keren zich na gedane (dag-)taak tot de ‘binnenwereld’, die van het ‘apostel-zijn’. Urenlange bijeenkomsten, waarin iedereen, van klein tot groot, binnen de eigen leeftijdskringen de Here Jezus eer moet brengen. Het bijna logisch hieruit voortvloeiende gevolg is een verregaande vorm van identiteitsverlies. Of, zoals Doorenspleet noteert: ‘Ik was wij, en wij waren nooit ik’. Fundament van het Genootschapsgebeuren is de allesbepalende invloed van de ‘Apostel’. Vooral Apostel Slok senior introduceert de personencultus: hij is ‘Geliefd Leidsman’, grote Levenskenner, grote Levenshelper, Vervulling van alle heimwee…. En telkens met hoofdletter! De wurggreep – want stilaan groeit bij Renske Doorenspleet en haar man Martin, (ook een Apostelkind) het besef dat zij belemmerd worden in al wat ze persoonlijk willen realiseren – is dodend, laat geen enkele vorm van kritiek toe en geeft mensen uiteindelijk een gevoel van valse veiligheid. Het relaas van Renske Doorenspleet deed me op bepaalde momenten terugdenken aan ‘Knielen op een bed violen’ van Jan Siebelink. Of, in een bredere context, aan de ‘optredens’ van Amerikaanse televisiepredikanten. De blinde verering voor de ‘boodschappers’ is en blijft een gevaarlijk iets.