Vijf tragedies (Oidipous, Antigone, Aias, Filoktetes, Elektra). Vertaald door Gerard Koolschijn

Van Sofokles, door zijn tijdgenoten de beste tragicus uit de vijfde eeuw voor Christus genoemd, zijn slechts zeven tragedies overgebleven. In zijn hele vertalerscarrière heeft Gerard Koolschijn er daar vijf van vertaald en die zijn nu gebundeld, in chronologische volgorde. Niet volgens jaar van eerste opvoering bij het theaterfestival in het oude Athene of volgens publicatie van de vertaling door Koolschijn, maar volgens de Griekse mythologie. Oidipous moest eerst zijn eigen identiteit ontdekken voor Antigone weerstand kon bieden aan het bevel van haar oom Kreoon haar broer onbegraven te laten. En eerst werd Aias de eer van Achilles’ wapens ontzegd en pleegde hij zelfmoord, dan pas werd Filoktetes teruggehaald van het eiland Lemnos om de val van Troje te bespoedigen. Pas een heel eind later kan Elektra samen met Orestes haar vader wreken die door haar moeder vermoord werd bij zijn thuiskomst uit Troje. Twee tragedies ontbreken dus: Trachiniai, over de dood van Herakles, en Oidipous in Kolonos, over de verbannen Oidipous en de broederstrijd tussen zijn zonen. Er is wat uitleg over Sofokles en elke tragedie wordt kort ingeleid zodat de moderne lezer op de hoogte is van wat voorafging aan het stuk, want ook het oorspronkelijke Atheense publiek had de nodige voorkennis en zelfs een bepaald verwachtingspatroon. Hoe de tragedie zich ontwikkelde en welke wending aan het verhaal gegeven werd, daarin had de auteur alle vrijheid. Het is pas door de canonisering van de belangrijkste tragedies, een oefening die al gemaakt werd in de oudheid, dat het verhaal min of meer in vaste banen kwam te liggen. Iedereen gaat er nu van uit dat Antigone sterft op het einde van de naar haar genoemde tragedie, maar hadden we Euripides’ versie nog, dan trouwde ze zoals voorzien met haar neef Haimoon en leefden ze nog lang en wellicht ongelukkig. Zie je door de bomen het bos niet meer, dan is er op het einde een namenlijst van personages en plaatsen. Wie graag wat meer achtergrond heeft bij elke tragedie, zal door deze uitgave teleurgesteld worden. Daarvoor ga je beter op zoek naar een eerdere uitgave van bijvoorbeeld Oidipous en Antigone in de Perpetua-reeks. Die is echter enkel nog als e-book verkrijgbaar en de eerdere vertalingen zijn zelfs enkel antiquarisch te vinden. Voor een zeer mooie prijs en hardcover gebonden zijn deze tragedies nu weer beschikbaar in de uitstekende vertaling waar Gerard Koolschijn garant voor staat, en dat kunnen we alleen maar toejuichen.