Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Het internationale landschap. Schilderen in de buitenlucht in de negentiende eeuw Henk van der Liet, Aleksandra Murre, Anne-Maria Pennonen en Nelleke de Vries 27/02/2024
Familielexicon (vert. Jan van der Haar) Natalia Ginzburg 27/02/2024
Het schrijverskasteel. De Neurenbergse processen: ontmoetingen aan de rand van de afgrond Uwe Neumahr 27/02/2024
Hoog geboren, ambitieus en eigenzinnig. Marie Catherine Josephe, gravin van Merode en prinses van Rubempré en Everberg (1743-1794) Freeke De Meyer 27/02/2024
Galg & Rad. Verhalen uit de geschiedenis van de lijfstraffelijke rechtspleging Frans Thuijs 27/02/2024
Italië, de bloeitijd 1250-1500 (vert. Alfons Caris) Indro Montanelli en Roberto Gervaso 27/02/2024
Noch engel, noch beest. Het bittere mensbeeld van Blaise Pascal als pleidooi voor mildheid Hanna Vandenbussche 27/02/2024
Frans Hals Bart Cornelis, Friso Lammertse e.a. 27/02/2024
We moeten het even over Xi hebben. De waarheid over de machtigste leider ter wereld Michael Dillon 27/02/2024
Erfgrond (vert. Janny Middelbeek-Oortgiesen) Maria Turtschaninoff 20/02/2024
Roelant Savery’s wonderlijke wereld Ariane van Suchtelen 20/02/2024
Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. De synthese Aragorn Fuhrmann en Sarah Menu 20/02/2024
Onze koloniale erfenis Wendeline Flores en Wayne Modest 20/02/2024
Brugge. Stad van water. Biografie van een stad Jo Berten 20/02/2024
Tijdlijn van de geschiedenis NN 20/02/2024
Breydel. Het verhaal van een ambitieuze politieke familie in middeleeuws Brugge Lisa Demets 20/02/2024
België. 2000 Jaar geschiedenis Guy Vanthemsche en Roger de Peuter 20/02/2024
Schemering (vert. Manik Sarkar) Philippe Claudel 20/02/2024
Vluchtoord Marseille. De redding van emigranten, 1940-1941 Varian Fry 20/02/2024
Grootse gedachten. Extremen in democratisch Nederland, 1918-2019 Hans Schoots 20/02/2024
12345678910...Laatste

De oorlog tegemoet. Nederlanders en de strijd om Spanje, 1936-1939

Lodewijk Petram en Samuël Kruizinga
De oorlog tegemoet. Nederlanders en de strijd om Spanje, 1936-1939
Atlas Contact, 2020, 352 blz., EUR 22,99
ISBN: 9789045032559

Gedurende meer dan drie jaar woedde de Spaanse Burgeroorlog. Deze episode behoort tot de zwartste geschiedenis van het land. Na bikkelharde en niemand ontziende gevechten legden de aanhangers van de linkse republikeinse regering het in april 1939 definitief af tegen de door de generaals aangevoerde nationalisten onder generalissimo Franco. In de ruim tachtig jaar daarna hielden beide kampen zich vast aan hun verhaal of hulden zich in stilzwijgen.
In hun pas verschenen boek handelen de Nederlandse historici Lodewijk Petram en Samuël Kruizinga over de burgeroorlog en de haast even pijnlijke nasleep. Zoals de titel van het boek aangeeft, besteden ze in de eerste plaats aandacht aan de ruim zevenhonderd Nederlandse vrijwilligers die vochten in de gelederen van de Spaanse republikeinen, en met name in de Internationale Brigades — de Nederlanders werden ingedeeld in de Duitse brigade die grotendeels uit communisten bestond. Daar waar de grote meerderheid van internationale vrijwilligers zich bekenden tot het communisme, was dat bij de Nederlandse vrijwilligers slechts bij de helft het geval. Heel wat werkloze jonge Nederlanders meldden zich in de hoop zo een betrekking te vinden of uit zin voor avontuur. Wat opvalt, is het grote aantal deserteurs onder de Nederlandse vrijwilligers. Deze worden op circa 350 à 400 geschat. Veel meer dat bij de overige internationale vrijwilligers. Naast het eerder gering aantal communisten onder hen, zoeken Petram en Kruizinga een verklaring hiervoor in het lage opleidingsniveau van de vrijwilligers (85 % had niet meer dan de lagere school) en hun jonge leeftijd.
Aan de eigenlijke gevechtshandelingen wordt in het boek niet bijster veel aandacht besteed, maar de ideeënstrijd achter het geweld wordt daarentegen heel wat breder uitgewerkt. Daar waar de Zouaven die aan pauselijke zijde streden in de 19de eeuw, en de vrijwilligers die aan de zijde van de Boeren in 1899-1902 vochten tegen de Britten bij hun terugkeer op een eerder milde behandeling konden rekenen, was dat allerminst het geval bij de terugkeer van de Spaanse vrijwilligers. Vooraleer ze terug naar Nederland kwamen, hadden ze al te horen gekregen dat hen het Nederlanderschap afgenomen was. Ze werden stateloos.
Omdat de vrijwilligers in Spanje veelvuldig in aanraking met het communisme geweest waren, had minister-president Hendrik Colijn hen het liefst aan de Nederlands-Belgische grens tegengehouden en teruggestuurd. Ook bij de Nederlandse bevolking heerste er grote onrust over de terugkeer van deze vrijwilligers. Hiertoe had de geschreven pers in ruime mate bijgedragen. De Spanjaardstrijders werden voorgesteld als baarlijke stalinistische duivels in mensengedaante.
In Frankrijk en Groot-Brittannië daarentegen konden de Spanje-vrijwilligers ongestoord terugkeren en werden ze weer opgenomen in de schoot van de maatschappij. Vrijwel geen enkel land trad zo streng op tegen de ‘Spanjegangers’ als Nederland. Wellicht had een en ander te maken met de angstvallig bewaakte neutraliteit, vooral tegenover nazi-Duitsland.
Na de Duitse invasie van de Sovjet-Unie traden heel wat voormalige Spanjevrijwilligers toe tot het verzet. Tijdens de jaren 1941-1945 kwamen er meer Nederlandse gewezen Spanjestrijders om het leven dan tijdens de burgeroorlog op het Iberische schiereiland. Na de bevrijding kregen ze hiervoor de nodige waardering en erkenning vanwege de Nederlandse autoriteiten. Maar tijdens de Koude Oorlog werden ze dan weer met de nek aangekeken. Pas na de val van de Berlijnse Muur konden de nog in leven zijnde vrijwilligers rekenen op een blijvende erkenning en eerherstel. 
Een vlot geschreven en hoogst interessant boek dat afrekent met heel wat taboes. Met eindnoten, illustraties, bibliografie en register.

[Pieter Jan Verstraete - 19/10/2020]