Bijna twee decennia geleden werd er een historische ‘Canon van Nederland’ gepubliceerd. Sindsdien volgden er nog tal van regionale, lokale en thematische canons. Nu verschijnt er een Canon van 700 jaar Joods Nederland van de hand van Tirtsah Levie Bernfeld en Bart Wallet. De eerste auteur is onafhankelijk onderzoeker van de sociale en culturele geschiedenis van de Portugese Joden in de Sefardische diaspora, de tweede hoogleraar vroegmoderne en moderne Joodse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.
Veel mensen weten wel iets over de geschiedenis van de Joden in Nederland, maar veelal zijn dat maar fragmenten: de Portugese Joden in Amsterdam, het Joodse socialisme en de fatale oorlogsjaren. Maar wat is het grotere verhaal? Hoe verging het de Joden in Nederland vanaf het moment dat ze zich daar blijvend wisten te vestigen?
In een door Uitgeverij Walburg Pers verzorgd uitgegeven publicatie willen de auteurs uitleggen wat volgens hen iedereen zou moeten weten over de geschiedenis van de Joden in Nederland. Daarvoor kozen ze voor de canonvorm. Ze geven dan ook via niet minder dan honderd vensters honderd gedateerde items die volgens hen samen een beeld van de Joodse aanwezigheid in wat nu Nederland is, geven. Elk venster heeft betrekking op een sleutelgebeurtenis, een plaats, een zogenaamde lieu de mémoire, een persoon of een voorwerp. Aan de hand daarvan wordt telkens een episode van de geschiedenis van de Joden in Nederland behandeld.
Het allereerste venster met als datum 1295 betreft een vermelding van de nog steeds bestaande Jodenstraat in Maastricht. Die was een restant van een kleine Joodse wijk met een synagoge en een Joodse school en bewijst dat Joden zich tijdens de middeleeuwen ophielden in de Lage Landen. Dan maakt de canonselectie een sprong naar de 17de eeuw. Over de drie tussenliggende eeuwen leest de lezer amper iets en blijft hij wat op zijn honger.
De volgende vensters zijn per eeuw gegroepeerd onder een verbindende noemer. De 17de eeuw wordt gekarakteriseerd als de eeuw van de ‘Nieuwe Joden’ en bevat 25 canonitems. De 18de eeuw (24 canonvensters) wordt bestempeld als een eeuw van verdere expansie en stabiliteit en de 19de eeuw (21 canonitems) als een eeuw van integratie. De 20ste eeuw (27 canonitems) kreeg als noemer een eeuw van extremen. Twee items, met name over het debat over ritueel slachten en over het Joods Cultureel Kwartier, betreffen de 21ste eeuw. Elke eeuw wordt beknopt ingeleid en samen geven die inleidingen een doorlopend verhaal.
De auteurs besteden evenwichtig aandacht aan politiek, economie, cultuur en religie. De selectie haalt zowel bekende als onbekende aspecten van het Joods verleden van Nederland naar voren, maar is daardoor nogal heterogeen van inhoud. Via de inleidingen op de eeuwen krijgt de lezer wel enige krachtlijnen aangereikt. Elke inleiding op een eeuw en elk venster is geïllustreerd met een relevante afbeelding.
Een verklarende lijst van termen en een thematisch geordende bibliografie vervolledigen deze zoals steeds door Uitgeverij Walburg Pers fraai uitgegeven publicatie, die de lezer introduceert in meer dan zeven eeuwen Joodse aanwezigheid in Nederland.