De Nederlandse historicus Cor Trompetter schreef al heel wat historische bijdragen over de geschiedenis van Twente, de oostelijke regio van de Nederlandse provincie Overijssel. Nu verschijnt Geschiedenis van Twente (1528-1870). Van oorlogsgebied tot industrieel centrum.
De auteur wil een synthese over de geschiedenis van Twente als geheel brengen en daarin de resultaten van het historisch onderzoek van de laatste decennia integreren. Hij bakent zijn werk in de tijd af van 1528 tot circa 1870, vanaf dat Overijssel deel ging uitmaken van het rijk van Karel V tot aan het moment waarop de industrialisatie een grote vlucht nam en de sociaaleconomische structuur voorgoed veranderde. Circa 1870 was Twente immers uitgegroeid tot hét textielcentrum van Nederland, maar was ook de voorheen bestaande wederzijdse afhankelijkheid tussen stad en platteland doorbroken.
Trompetter wil laten zien wat zich in dit gebied afspeelde en welke factoren de gemeenschappelijke en individuele geschiedenis van de Twentenaren bepaalden. Hij bouwt voorbehoud in door regelmatig te wijzen op de leemtes in onze kennis en wijst erop dat daardoor sommige hoofdstukken impressionistisch van aard zijn. Hij stelt dat Twente, spijts dat het altijd deel uitmaakte van een groter geheel, als een eenheid kan worden behandeld tot rond 1870, wanneer landbouw en textielnijverheid niet meer van elkaar afhankelijk waren. Ondanks het ontbreken van bestuurlijke eenheid was Twente voor veel inwoners van het gebied een ijkpunt waaraan ze een deel van hun identiteit ontleenden. Die ziet hij in een gemeenschappelijk verleden waarin zwijgen tegenover hogeren meer loonde dan spreken.
Het corpus bestaat uit vierentwintig hoofdstukken. Trompetter behandelt eerst in zes hoofdstukken de geschiedenis van Twente in 1528-1870. Twente had langer dan andere delen van Naderland serieus te lijden van de Tachtigjarige Oorlog en als grensstreek was het tot diep in de 17de eeuw niet beslist of het deel zou gaan uitmaken van de Republiek.
Vanaf hoofdstuk zeven hanteert de auteur een thematisch perspectief, waarin onder andere aan bod komen: de demografie voor en na 1795; kerken en religies, met de dwars door Twente lopende breuklijn tussen Rome en de Reformatie en hoofdstukken gewijd aan de menisten of wederdopers en de joden; de adel als machtselement in het vroegmoderne Twente; de markgenootschappen als organisatoren van het economisch leven; de algemene karakteristieken van de economie en de infrastructuur; de landbouw die ook een ideologische basis voor het bestaan verschafte; de vroegmoderne linnen- en bombazijn-nijverheid; de beginnende 19de-eeuwse industrialisatie van de textielnijverheid in Enschede en Almelo, wat in Twente het doorbreken van de samenhang tussen stad en platteland veroorzaakte; de handel en het kleinbedrijf; belastingen; de solidariteit in de samenleving; het onderwijs en ten slotte de praktijk van de rechtspleging.
De thematische hoofdstukken staan soms wat op zichzelf, bij gebrek aan voorstudies, hoewel Cor Trompetter regelmatig dwarsverbindingen legt tussen de thema’s. Zwart-witillustraties en tabellen en grafieken in de tekst en achteraan een bijlage over munten en afkortingen, een literatuurlijst, noten en een geografisch en namenregister vervolledigen deze geslaagde proeve van een historische synthese over Twente in de gezegde periode.