Hieronder vindt u de jongste recensies. Selecteer een genre, vervolgens selecteer de recensie die u wenst u te bekijken en klik tenslotte op 'Lees recensie'.

Zoeken  Genre 

 TitelAuteurDatum
Het verweer van Etty Hillesum tegen het nazisme. Sporen van agency in haar dagboeken en brieven uit Amsterdam en Westerbork, 1941-1943 Lotte Bergen 18/11/2026
Ossip Zadkine. De Belgische connectie Véronique Van Passel e.a. 18/11/2026
Jean Brusselmans. Schilder van nature Ann Geeraerts, Kurt De Boodt, Eric Min e.a. 18/11/2026
Als er niets ontbreekt waar God ontbreekt. Christendom en religieuze onverschilligheid Jan Loffeld 18/11/2026
De Slag bij Ekeren. 30 juni 1703. Een vergeten strijd van de Spaanse Successieoorlog Danny Snelders 18/11/2026
1578. Had Brussel de Nederlanden kunnen redden? Een vergeten sleutelmoment in de geschiedenis van de Lage Landen Roel Jacobs en Jean-Jacques De Gheyndt 18/11/2026
Het laatste Vikingrijk. Hoe de Vikingen Noord-Europa veroverden en weer verloren (vert. Geri de Boer) Christina Ekero Eriksson en Bo Eriksson 18/11/2026
Marta Oulie (vert. en naw. Janke Klok) Sigrid Undset 18/11/2026
De dag na de bevrijding. Een drieluik over Europa Paul Scheffer 18/11/2026
Ai Weiwei Edouard Derom, Lee Ambrozy, Thomas Crow, Daniel De Decker, Rik Hemmerijcks, Alessio Palmeri, John Tancock, Lieven Van Den Abeele 18/11/2026
Kolchoze (vert. Floor Borsboom) Emmanuel Carrère 18/11/2026
Gevonden voorwerpen. Over estrades, oorlepels en putgalgen Lisette Luijkx (red.) 18/11/2026
Lijf der zotheid. Lichaam en geest in de late middeleeuwen Wendy Wauters 09/11/2026
Occulte complotten en samenzweringen Ruud Vermeer 09/11/2026
Tussen culturen. De Arabische kijk op vroegmiddeleeuws Europa Luit van der Tuuk 09/11/2026
Het oude Griekenland in vijftig monumenten (vert. Gertjan Wallinga) David Stuttard 09/11/2026
Angkor. Het mysterie van Cambodja Irini Biezeveld en Sophie Biard (red.) 09/11/2026
Auguste Viktoria, de laatste keizerin van Duitsland. Haar leven en werk in Duitsland, haar ballingschap in Nederland Alexandra von Ilsemann 09/11/2026
Het huis dat tussen vriend en vijand staat. De militaire opeisingen, 1938-1946 Marc Verschooris 09/11/2026
U2 Compleet. Het verhaal van de 291 songs Donien Clauteaux 09/11/2026
12345678910...Laatste

Onbepaald door het lot (vert. Harry Kammer)

Imre Kertész
Onbepaald door het lot (vert. Harry Kammer)
Van Oorschot, 2023, 286 blz., EUR 24,95
ISBN: 9789028233065

Het onvergetelijke ‘Dagboek van een galeiboef’ van Nobelprijswinnaar Imre Kertész (1929-2016) is een donkere en onrustwekkende verzameling essays en aforismen. De auteur had onder de knoet van nazisme en communisme geleefd. Toch is het ‘Onbepaald door het lot’ dat het vaakst met Kertész’ naam zal verbonden blijven. Het was zijn eerste boek en verscheen pas in 1975. Het geldt als een autobiografische roman. De hoofdfiguur heet evenwel niet Kertész maar György Köves. György is veertien als zijn vader – een joodse houthandelaar – zijn zaak aan een medewerker overlaat en verplicht in arbeidsdienst gaat. György voelt zich tegelijk blij en bedroefd bij het afscheid van vader, een van die menselijke trekken die de voorspelbare reacties bij dit Holocaustverhaal zullen doorkruisen. György is een kleine jood uit Boedapest die noch Jiddisch noch Hebreeuws spreekt. Hij is ook ongelovig. Zijn gele ster vindt hij onverklaarbaar omdat hij zich niet anders voelt dan de andere Hongaren. Als hij wat later met een groep joden – het is 1944 – op weg naar zijn werk wordt opgepikt, ziet hij hoe bij zijn werkmakkers vrees afwisselt met verwarring en hoop en met zelfbedrog uit zelfbehoud. Uiteindelijk belandt hij in een beestenwagen op weg naar het uitroeiingskamp Auschwitz. Daar fluistert een kapo hem bij het uitladen snel in het oor dat hij bij het triëren over zijn leeftijd moet liegen. Veertien betekent de dood, zestien kan werk betekenen. Hij zal nooit vergeten dat de keuze tussen dwangarbeid en gas, tussen leven en dood, een zaak van één of twee seconden en van wat geluk was. Van Auschwitz gaat het naar Buchenwald, dan naar Zeisz, een werkkamp waaruit hij uitgehongerd, afgebeuld en ziek naar Buchenwald terugkeert. Zijn verblijf in een lazaret aldaar, tot aan de bevrijding, wordt zijn redding. De woordeloze vriendelijkheid van gevangen dokters en verplegers houden hem in leven. Tegelijk schokkend en overtuigend is zijn bewering dat een onverwacht extraatje toegevoegd aan het hongerrantsoen, een uurtje rust in een smerige ziekenboeg of  een onverklaard vriendelijk gebaar, door zijn schaarsheid en verrassing geluk kon betekenen. Dat hij dagen naast een lijk blijft liggen en niets zegt, om een dubbele portie te bemachtigen, hoort daarbij. Omdat György nog een kind is, zijn de kampervaringen een leerschool en houden ze een fatale ontmoediging op afstand. Van de goddelijke beschikking van de vrome joden of een zich voltrekkend noodlot wil hij niet weten. Maar als een oudere man hem aanraadt, eens terug in een Boedapest vol vijandigheid en onbegrip, om zijn verleden te vergeten en voort te leven, vraagt hij zich af hoe dat dan moet. Voor de lezer is ‘Onbepaald door het lot’ een gruwelijk boek, maar het is ook de indrukwekkende getuigenis van een opgroeiend  kind dat met wijdopen ogen, zonder sentimentaliteit, zonder gemakkelijke antwoorden en met een verrassende dosis wrange humor de dodelijke verveling en de uitputtende onzekerheid ondergaat en, zij het op het nippertje, overleeft. Een schooldirecteur had een toespraak besloten met het oude wijsgerige citaat non scholae sed vitae discimus – wij leren niet voor de school maar voor het leven. “Toen ik daaraan terugdacht, kwam onwillekeurig de gedachte bij mij op dat ik, als dat waar was, dus voor Auschwitz had geleerd.” 

[Johan De Haes - 09/02/2024]