Filosofen te koop (vert. Vincent Hunink)

Dat filosofie ook grappig kan zijn, bewijst Lucianus van Samosate met zijn satirische dialoog ‘Βίων πρᾶσις’. De Griekse schrijver uit de tweede eeuw laat oppergod Zeus als slavenhandelaar tien beroemde filosofen te koop stellen. Hij schakelt Hermes in als marktkramer om de wijsgeren aan te prijzen, maar de filosofen gaan ook zelf met potentiële kopers in gesprek. Lucianus steekt met allen de draak door hun filosofische ideeën in het belachelijke te trekken.

Hermes stelt Pythagoras voor als een charlatan gespecialiseerd in wiskunde en muziek, Diogenes als een grommende hond en Aristippus en Epicurus als decadente levensgenieters. De lachende Democritus en de huilende Heraclitus staan samen in de aanbieding. De stoïcijn Chrysippus krijgt de meeste aandacht en drijft zijn redeneringen tot in het absurde door, terwijl de scepticus Pyrrho niet weet of hij zelf bestaat. De beroemde filosofen Socrates en Aristoteles zijn de duursten in de rij. 

De filosofenveiling van Lucianus werd slechts eenmaal eerder in het Nederlands vertaald, door Ovink in 1895. Vincent Hunink biedt ons met zijn ‘Filosofen te koop’ een nieuwe, toegankelijke vertaling van dat leuke werkje. Hunink plaatst zijn vertaling mooi naast de Griekse tekst, wat het boeiend maakt om te zien hoe vlot hij het Grieks omzet naar onze spreektaal. Hunink durft los te komen van de Griekse zinsstructuur, voegt hier en daar wat Nederlandse stopwoorden toe en laat de inhoud en grappen steeds primeren. Door ook een nummering en regieaanwijzingen aan zijn vertaling toe te voegen, heeft Hunink de tekst nog vlotter leesbaar gemaakt. 

Om de verwijzingen van Lucianus te begrijpen en zijn humor te appreciëren, is het wel nodig om de leer van de opgevoerde filosofen een beetje te kennen. Hunink kiest er bewust en terecht voor om geen grappen in voetnoten uit te leggen. Maar in zijn nawoord geeft hij wel een korte toelichting bij elke filosoof en bespreekt hij ook een aantal details die zelfs een goed geïnformeerde lezer wellicht zouden ontgaan. Het werk van Lucianus in vertaling van Hunink biedt zo een zeer originele insteek om de Griekse filosofen beter te leren kennen.