De Duitse inval in België in 1914 deed Gust De Smet (1877-1943) samen met andere Vlaamse kunstenaars naar Nederland vluchten. In het najaar van 1914 waren 1 miljoen Belgische vluchtelingen in Nederland. De meesten keerden terug toen de bezetter beloofde dat ze veilig waren in het vaderland. Toch bleven ongeveer 150.000 Vlamingen bij onze Noorderburen wonen, onder hen Gustave De Smet en Frits van den Berghe. Leo Gestel (1888-1941), die meewerkte aan een solidariteitsactie voor de Belgische vluchtelingen, maakte tekeningen en aquarellen, waarvan de opbrengst gedeeltelijk ten goede kwam aan het comité voor vluchtelingenhulp. Gust De Smet kwam in Nederland al snel in contact met Leo Gestel en er ontstond een hechte relatie met de toonaangevende Nederlandse kunstenaar. De parallellen tussen beide kunstenaars zijn opvallend. Gestel (1881-1941) en De Smet (1877-1943) kregen allebei de eerste schilderlessen van hun vader en kozen op jonge leeftijd voor een leven als vrij kunstenaar. Ze behoorden elk in eigen land al gauw tot de voorhoede, die het klassieke academische wilde afschudden en op zoek gingen naar stijlvernieuwingen. In Nederland waren dat Gestel, Sluijters en Mondriaan; in Vlaanderen De Smet met onder meer van den Berghe en Permeke. Hun zoektocht naar vernieuwing bracht beiden uiteindelijk tot het expressionisme, waarbij De Smet sterk beïnvloed werd door de Nederlandse modernen. Begin jaren twintig keerde Gustave De Smet terug naar België. Kort daarna zocht Gestel na een buitenechtelijk avontuur zijn toevlucht tot de Leiestreek en woonde hij in het Heilig Huizeken te Drongen. Leo Gestel vond er rust te midden van zijn Belgische vrienden. Op zijn beurt onderging hij in de jaren 1925-1927de invloed van het Vlaams expressionisme.
De band en wisselwerking tussen de twee schilders is de rode draad van een bescheiden, maar boeiende tentoonstelling in het Stadsmuseum van Woerden. De tentoonstelling ‘Leo Gestel – Gustave De Smet, vluchtelingen – zielsverwanten’ loopt tot en met 9 februari 2025 in het Stadsmuseum Woerden. De boeiende begeleidende publicatie van de hand van Hans Hagen, wordt afgesloten met een lijst van afbeeldingen, een literatuuroverzicht en een overzicht van de tentoongestelde werken in het Stadsmuseum Woerden. Warm aanbevolen!