Twee mensen worden

‘Twee mensen worden’ van Lies Gallez is in meerdere opzichten een merkwaardige roman. Dit alleen al door de manier waarop de thematiek ervan zich ontwikkelt via een dubbele verhaallijn: hoofdfiguur Echo blikt terug op haar kinder- en jeugdjaren en de verstoorde relatie met haar moeder, en daarnaast is er de strijd die zij voert als klimaatactiviste in een dorp dat op het punt staat definitief te verdwijnen omdat het plaats moet maken voor de economische en industriële belangen van de klasse die het voor het zeggen heeft. Zonder dat het dorp bij name wordt genoemd, zal de lezer er snel Doel in herkennen. De strijd die Echo samen met een aantal andere natuurvrienden voert om het bos te redden doet terugdenken aan de bezetting van het Lappersfortbos: zij trekt zich terug in haar boomhut en laat zich niet zomaar aan de kant zetten. Lies Gallez heeft het ideeëngoed van Echo stevig gedocumenteerd in kaart gebracht met verwijzingen naar de boeken die zij heeft gelezen en die achteraan in het boek in een bibliografische notitie worden geciteerd. Voor de lezer komt het er in die passages waarin de theorieën van haar voorbeelden worden uiteengezet, op aan bij de les te blijven. Gallez heeft wel een vorm van evenwicht gezocht door even nadrukkelijk de emotioneel geladen manier waarop Echo met de bomen omgaat, naar voren te schuiven. De nu-hoofdstukken zijn genummerd en opgebouwd als een retrograde (ik denk hierbij terug aan ‘Dertig dagen’ van Annelies Verbeke) en suggereren op die manier de onafwendbare nederlaag die Echo in haar strijd voor het behoud van het bos zal lijden. En dan is er de tweede verhaallijn: de herinneringen van Echo aan de ‘strijd’ die zij gevoerd heeft met haar moeder. Wie ontbreekt, is de vaderfiguur, van wie Echo slechts heel onduidelijke beelden heeft bewaard. Met haar aan alcohol verslaafde moeder is en blijft het moeilijk leven. Het is de moeder die Echo er in de kelder van hun woning toe verplicht zichzelf te pijnigen, zogezegd om te ‘’oefenen’ en zich wapenen tegen al wat op haar zal afkomen. In wezen balt Echo’s leven zich samen in deze in de roman enkele keren herhaalde bedenking: het is ‘een erfenis in gebrokenheid’. Hoe beide verhaallijnen in elkaar verstrengeld worden – en dat is de grote verdienste van deze roman – blijkt onder meer uit dit beeld dat de roman schraagt: Echo is op zoek naar de ‘moederboom’. Ook de technische aanpak van het geheel suggereert die eenheid van thematiek: zinnen en/of beelden die aan het slot van een hoofdstuk voorkomen worden aan het begin van het erop volgende tekstfragment vaak letterlijk, zij het dan in een andere context uiteraard, herhaald. Even subtiel is het in de roman herhaalde beeld van de wrat die moet worden weggesneden, maar waarvan altijd nog het ’zwarte puntje’ overblijft. En bij dit alles zijn er de vaak treffende beelden die Lies Gallez aanreikt. Zo schrijft zij over een mede-boshutbewoner van Echo: ‘Haar huid is meegegroeid met haar verdriet, zodat ze zichzelf altijd weer bijeen kon blijven rapen.’ (p. 70)  Raak, veelzeggend en aangrijpend in zijn allesomvattende zeggingskracht.