Rui Chafes X Alberto Giacometti - Gris Vide Cris III

Alberto Giacometti (1901-1966) is vooral bekend van zijn onwerkelijk smalle figuren, waarop de vingerafdrukken, die de materie mateloos wegduwden, nog zichtbaar zijn. De schraalheid van die beelden vertolkt zoveel eenzaamheid dat ze nauwelijks gezelschap verdragen. Toch besloot men in 2018 om het werk van Giacometti samen te brengen met dat van Rui Chafes, een Portugese kunstenaar die geboren werd in het jaar dat Giacometti stierf. Niet dat hun werk formeel verwant is, want Chafes werkt niet met mensfiguren in brons, gips of terracotta, maar maakt abstracte en semi-figuratieve sculpturen in glad, fluwelig zwart ijzer. De twee kunstenaars zijn samengebracht als een ontmoeting tussen twee diepzinnige scheppers, die zich niet laten meeslepen door de bewegingen van de eigen tijd, maar zich als een stil obstakel in de progressieve haast ervan plaatsen. Zij zijn kunstenaars die in woord en beeld de waarneming onderzoeken en de plaats van de mens bevragen. En dan stoten zij al eens op Gris Vide Cris, de in kwetsbare treurigheid gedrenkte woorden van Giacometti, die als titel dienden voor de tentoonstelling in Parijs en behouden werden voor de twee volgende edities, in 2023 in Lissabon en dit jaar in Museum aan Zee in Den Haag. De drie expo’s  worden door curator Helena de Freitas becommentarieerd en geanalyseerd, maar haar tekst verdwaalt zo nu en dan in bespiegelingen waar je als lezer en kijker niet altijd wijzer van wordt. Dan bieden de uiteenzettingen van Daniel en van Broekhuizen meer houvast. Vooral de beschrijving van Chafes’ donkere tunnels met smalle kijkspleten maakt voor de lezer de ervaring van een verscherpte blik op Giacometti voelbaar en verklaart ook de vormgeving van de catalogus met matzwarte kaft en een uitsnijding waarin een figuur van Giacometti zichtbaar is. Boeiend is ook het Lexicon  van Rui Chafes die een inkijk bieden in de ideeënwereld van de kunstenaar en zijn verwantschap met Giacometti: “We dwalen rond in een letterlijk lege wereld, in de ruimte tussen lichamen en ideeën, betekenisloze namen en objecten, in tussenruimtes van afwezigheden.”